Labirentit: İç Kulak İltihabı ile Seyreden Vertigo ve İşitme Kaybı

Labirentit, iç kulaktaki labirent yapılarının (koklea + vestibüler sistem) viral, bakteriyel ya da otoimmün nedenlerle iltihaplanması sonucu ani başlayan şiddetli vertigo ve eşlik eden sensörinöral işitme kaybı ile karakterize, acil müdahale gerektiren bir iç kulak hastalığıdır. Antalya’da Akdeniz Vertigo Merkezi’nde Prof. Dr. Mustafa Deniz Yılmaz yönetiminde erken tanı ve ilk 72 saat içinde başlanan yüksek doz kortikosteroid tedavisi ile hastaların %75’inde işitme işlevi kısmen ya da tamamen korunabilmektedir.

Labirentit Nedir?

Labirentit iki ana formda görülür: viral (en sık) ve bakteriyel (nadir ama ciddi). Viral labirentit genellikle üst solunum yolu enfeksiyonu sonrası herpes ailesi virüsleri, influenza, kızamık, kabakulak, CMV gibi etkenlerle gelişir. Bakteriyel form otitis media veya meninjit komplikasyonu olarak ortaya çıkar ve kalıcı sağırlık riskini artırır. Vestibüler nörinit’ten temel farkı işitme kaybının eşlik etmesidir. NIH PMC verileri uygun tedavi almış hastaların %60-70’inde 6 ay içinde işitme fonksiyonunun kısmen düzeldiğini göstermektedir.

Belirtiler

• Ani başlayan şiddetli dönme hissi (saatler-günler sürer)
• Sensörinöral işitme kaybı (tek taraflı, her frekans)
• Tinnitus (uğultu, çınlama)
• Kulak dolgunluk hissi
• Bulantı, kusma, dengesizlik
• Spontan horizontal-rotatuar nistagmus
• Ateş ve kulak ağrısı (bakteriyel formda)

Tanı

Labirentit tanısı klinik olup ileri görüntüleme ve testlerle desteklenir. Akdeniz Vertigo Merkezi’nde protokol:

1. Nörootolojik muayene ve HINTS testi
2. Saf ses odyometrisi (işitme kaybı derecesi)
3. VNG, vHIT (vestibüler fonksiyon)
4. Timpanometri (orta kulak değerlendirmesi)
5. Kraniyal MR (labirentit ödeminin görüntülenmesi, meninjit/kolesteatom dışlama)
6. Gerekirse lomber ponksiyon (bakteriyel şüphede)

Tedavi

Viral Labirentit

Erken başlanan yüksek doz metilprednizolon (1 mg/kg, 10-14 gün kademeli azaltma), valasiklovir (HSV/VZV şüphesinde), vestibüler süpresanlar (kısa süreli), antiemetikler. İşitme kaybı derin ise intratimpanik deksametazon enjeksiyonu eklenir.

Bakteriyel Labirentit

Geniş spektrumlu intravenöz antibiyotik, steroid, otolojik cerrahi (kaynak kontrolü için mastoidektomi, timpanotomi). Kalıcı sağırlık riski yüksek olduğundan acil yoğun bakım gerektirir.

İyileşme Dönemi

Akut dönem sonrası vestibüler rehabilitasyon uygulanır. İşitme geri dönümü olmadıysa işitme cihazı ya da koklear implant adaylığı değerlendirilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmeyen labirentit kalıcı sağırlık (%20-30), kalıcı vestibüler bozukluk, menenjit yayılımı ve çocuklarda dil gelişim bozukluğuna yol açabilir. Labirentit sonrası BPPV gelişimi (sekonder) ve Meniere hastalığı’na dönüşüm mümkündür.

Yaşam Kalitesi ve Rehabilitasyon

Akut faz sonrası haftalar-aylar süren dengesizlik ve iletisim güçlüğü hastaların sosyal ve mesleki yaşamını etkiler. Erken mobilizasyon, vestibüler rehabilitasyon egzersizleri, düzenli aerobik egzersiz ve gerektiğinde psikolojik destek ile hastaların %85’i 3-6 ayda normal yaşamına döner. İşitme kaybı kalıcı olan hastalar için uygun işitme cihazı seçimi hayat kalitesini belirgin artırır.

Antalya’da Labirentit Tedavisi

Antalya’da labirentit şüphesi ile başvuran hastalar Akdeniz Vertigo Merkezi’nde aynı gün tam donanımlı odyolojik ve vestibüler değerlendirmeye alınır. MR gerektiğinde aynı gün planlanır. Tanı kesinleşir kesinleşmez erken kortikosteroid tedavisi başlanarak hasta medikal takibe alınır. İşitme ve denge sonrası takip 12 aya kadar sürer.

Sıkça Sorulan Sorular

Labirentit bulaşıcı mıdır? Labirentitin kendisi bulaşmaz. Ancak viral labirentite yol açan üst solunum yolu enfeksiyonu bulaşıcı olabilir; temas önlemleri alınmalıdır.

İşitme geri döner mi? Erken tedavi ile hastaların %60-70’inde işitme kısmen veya tamamen düzelir. İlk 72 saatte başlanan kortikosteroid bu oranı belirgin artırır.

Labirentit ile vestibüler nörinit arasındaki fark nedir? Labirentitte işitme kaybı var, vestibüler nöritte yoktur. Geri kalan semptomlar çok benzer.

Hastaneye yatış gerekir mi? Viral formda genellikle ayaktan tedavi yeterlidir. Bakteriyel şüphesi, yoğun bulantı-dehidratasyon veya menenjit bulgusu varsa hastaneye yatış gerekir.

Viral ve Bakteriyel Labirentit Ayırımı

Viral labirentit erişkinlerde en sık görülen formdur; geçirilmiş üst solunum yolu enfeksiyonu öyküsü tipiktir. Bakteriyel labirentit çocuklarda daha sık olup akut veya kronik orta kulak iltihabının ilerlemesiyle gelişir. Bakteriyel formda ateş (38°C üzeri), şiddetli kulak ağrısı, purülan akıntı ve hızlı klinik kötüleşme vardır. Bakteriyel labirentit serozen ve purülan alt tiplere ayrılır; purülan form kalıcı sağırlığa yol açabilir ve acil mastoidektomi gerektirebilir.

Risk Faktörleri

• Geçirilmiş akut veya kronik orta kulak iltihabı
• Üst solunum yolu viral enfeksiyonu
• Kolesteatom
• İmmün yetmezlik durumları
• Kafa travması
• Diyabet, kemoterapi gibi immunosupresyonla seyreden durumlar
• Yenidoğan dönemi menenjit öyküsü

Çocuklarda Labirentit

Çocukluk çağı labirentit’i orta kulak iltihabının komplikasyonu olarak sık görülür. Çocuk konuşma gelişim döneminde kalıcı işitme kaybı yaşarsa dil edinimi ciddi şekilde etkilenir. Bu nedenle çocukluk çağı labirentitinde erken tanı ve gerektiğinde koklear implant adaylığı değerlendirmesi hayati önemdedir. Merkezimizde pediatrik labirentit olguları için özel takip protokolü uygulanmaktadır.

Antalya’da Erken Müdahale ve Takip

Antalya’da labirentit şüphesi ile başvuran hastalara ilk 60 dakika içinde odyometri + vestibüler değerlendirme tamamlanır. MR gereken olgular merkezde aynı gün görüntüleme randevusu alır. Erken başlanan yüksek doz kortikosteroid tedavi + gerekli antiviral-antibiyotik destek ile işitme ve denge işlevlerinin maksimum korunması hedeflenir. Tedavi sonrası 6. ve 12. ay kontrollerinde odyogram ve vHIT tekrarlanarak uzun vadeli takip yapılır.

Labirentit İlgili Kaynaklar ve Yazılar

Bilimsel Kaynaklar

• NCBI: Benign Paroxysmal Positional Vertigo

Labirentit İlgili Görseller

Labirentit Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Ortostatik Hipotansiyon

Akustik Nörinom: Sessizce Büyüyen Tümör