Akustik nörinom belirtileri, çoğunlukla yavaş ilerleyen tek taraflı işitme kaybı, aynı taraf tinnitus (kulak çınlaması) ve hafif dengesizlik şeklinde başlar. Tıbbi adı vestibüler schwannom olan bu iyi huylu tümör, sekizinci kraniyal sinirden kaynaklanır. Kliniğimizde son beş yılda akustik nörinom belirtileri nedeniyle yönlendirdiğimiz 38 hastanın 31’inde MR ile tanı doğrulandı; akustik nörinom belirtileri erken yakalandığında işitmenin korunma şansı belirgin yüksektir.
Öne Çıkanlar
– Akustik nörinom genellikle iyi huylu (benign) bir tümördür; kafatası içi yer kaplayarak komşu yapılara basar.
– En erken belirti tek taraflı yüksek frekans işitme kaybıdır — odyometride 4 kHz üzerinde belirginleşir.
– 1.5 cm altındaki tümörlerde gözlem, 1.5-3 cm arasında stereotaktik radyocerrahi, 3 cm üstünde mikroşirurjik rezeksiyon önerilir.
Akustik Nörinom Nedir?
Schwann hücrelerinden gelişen, sekizinci kraniyal (vestibüler) sinirin Schwann kılıfını saran iyi huylu tümördür. İnsidans yıllık 1/100.000 olarak bilinmesine rağmen MR’ın yaygınlaşmasıyla insidental tanı oranı yıllık 20/100.000’e yaklaşıyor. Çoğu tek taraflı ve sporadik; bilateral akustik nörinom Tip 2 nörofibromatozis (NF2) habercisidir.
Erken Belirtiler
Hastalar genellikle aylar veya yıllar süren sinsi başlangıçtan sonra bize gelir. En sık ifadeler:
- “Sağ kulağımla telefonu duymakta zorlanıyorum” — tek taraflı işitme kaybı.
- “Sürekli aynı kulakta cızırtı, çınlama” — tek taraflı tinnitus.
- “Yürürken bir tarafa kayıyormuşum gibi” — hafif denge bozukluğu.
- “Kalabalıkta konuşmayı anlamıyorum” — diskriminasyon kaybı (asimetrik konuşmayı anlama).
Bu belirtilerin tek taraflı ve giderek ilerleyen karakteri kritik. İki taraflı yaş tipi işitme kaybından bu özellikle ayrılır.
İlerlemiş Belirtiler
Tümör 1.5 cm’i aşıp serebellopontin köşeye taşarsa şu bulgular eklenir:
- Aynı tarafta yüz uyuşması veya seğirmesi (5. ve 7. sinir basısı)
- Yüz felci (geç bulgu)
- Diskinetik baş ağrısı
- Tat alma bozukluğu (chorda tympani basısı)
- Sersemlik artışı, dengeyi yitirme
- 3 cm üstünde beyin sapı basısı, yutma güçlüğü, hidrosefali bulguları
İleri evrede tablo cerrahi acil olabilir.
Akustik Nörinomun Vertigodan Farkı
Klinikte sıklıkla “Bende vertigo var, akustik nörinom mu?” sorusuna cevap veriyoruz. Ayrımı yapan üç şey:
- Akustik nörinom kalıcı dengesizlik yapar, atak değil. BPPV ve Meniere atak şeklindedir; akustik nörinom günden güne artan sersemlik hissidir.
- İşitme kaybı tek taraflı ve ilerleyici. Meniere’de dalgalanır, ani işitme kaybında aniden gelir, akustik nörinomda yavaş ve geri dönüşsüz.
- MR’ın anlamı: Vertigo ataklarının aksine akustik nörinomda iç akustik kanal MR’ı kesin tanı koyar.
Tanı Süreci
1. Saf ses odyometri. Tek taraflı, yüksek frekans (4-8 kHz) sensorinöral işitme kaybı. Asimetri 15 dB’den fazla ise alarm.
2. Konuşmayı ayırt etme testi. Tek taraflı orantısız düşük puan akustik nörinom için tipiktir.
3. ABR (auditory brainstem response). Geçmişte tarama testiydi; günümüzde MR yaygın olduğu için yerini büyük ölçüde MR’a bıraktı.
4. Kontrastlı iç akustik kanal MR. Altın standart. 2 mm’lik tümörü bile gösterir. Tüm tek taraflı asimetrik işitme kaybı olan hastalara önermemiz şart.
5. VNG / vHIT. Vestibüler asimetri varsa destekleyici, ama tanı koydurucu değil.
Tedavi Seçenekleri
Tedaviyi belirleyen üç faktör: tümör boyutu, hastanın yaşı ve mevcut işitme.
Gözlem (Wait and Scan)
1.5 cm altında, semptomu hafif, hasta yaşlıysa ya da sağlık durumu agresif tedaviye uygun değilse, 6 ayda bir MR + odyometri ile takip ederiz. Akustik nörinomların yaklaşık üçte ikisi yavaş büyür veya hiç büyümez.
Stereotaktik Radyocerrahi
Gamma Knife veya CyberKnife. 1.5-3 cm tümörlerde tercih. Tümör dondurulur, büyüme durdurulur. İşitme korumada yaklaşık %50 başarı, yüz felci riski %1-3.
Mikroşirurjik Rezeksiyon
3 cm üstü tümörlerde, beyin sapı basısı varsa veya hızlı büyüyen tümörlerde. Üç yaklaşım var:
- Translabirentin: İşitme kaybı zaten varsa; en güvenli yüz siniri korumalı yol.
- Retrosigmoid: İşitme korunmaya çalışılır; küçük-orta tümörlerde.
- Orta fossa: Sadece küçük, yüksek tümörlerde işitme korumalı.
Klinik Takibimiz
Kliniğimizde tanı koyup tedavi merkezine yönlendirdiğimiz hastaların 5 yıllık takip verisi:
- %42 gözlem yeterli oldu (büyüme yok)
- %35 stereotaktik radyocerrahi (büyüme veya semptom artışı nedeniyle)
- %23 mikroşirurji (boyut veya bası bulguları)
İşitmenin korunma oranı tanı anındaki işitme düzeyiyle doğru orantılıdır. Bu yüzden geç tanı pahalıya mal olur.
Ne Zaman Acil Doktora?
- Tek taraflı ani şiddetli işitme kaybı (24-48 saat içinde KBB’ye başvur).
- Yeni başlayan yüz felci.
- Ciddi baş ağrısı + kusma + denge bozukluğu (hidrosefali alarmı).
- Bilinç değişikliği — büyük tümörde acil cerrahi.
Sıkça Sorulan Sorular
Akustik nörinom kanser midir? Hayır. İyi huylu (benign) bir tümördür ve metastaz yapmaz. Ancak yavaş büyüyerek komşu sinirlere ve beyin sapına bası yapabilir.
Akustik nörinom büyüme hızı ne kadardır? Çoğu tümör yılda 1-2 mm büyür. Bir kısmı hiç büyümez, küçük bir kısmı yılda 5 mm üzerinde hızlı büyüyebilir. Bu yüzden takip MR’ları kritik.
Cerrahi sonrası işitme geri gelir mi? Cerrahi öncesinde işitme korunmuş ve translabirentin dışı yaklaşım kullanıldıysa, hastaların yarısında işitme bir miktar korunur. Tamamen kayıp varsa geri gelmez.
Akustik nörinom genetik mi? Sporadik vakalar genetik değildir. Ancak iki taraflı akustik nörinom Tip 2 nörofibromatozisin tipik bulgusudur ve bu otosomal dominant geçer.
Kaynaklar
- NCBI StatPearls — Vestibular Schwannoma (Acoustic Neuroma)
- Mayo Clinic — Acoustic Neuroma Diagnosis and Treatment
İlgili sayfalarımız:
– Tek Taraflı İşitme Kaybı
– Tinnitus (Kulak Çınlaması)
– Vertigo Tanısı
