En iyi vertigo ilacı, vertigo’nun nedenine göre değişir. Meniere hastalığında betahistin, akut vestibüler nöritte prokloperazin + steroid, vestibüler migrende propranolol ya da topiramat klinik kılavuzlarda en güçlü kanıt düzeyine sahip seçeneklerdir. Tek bir “en iyi” yoktur; doğru tanı doğru ilaca yön verir.
İnternet bir kullanıcının dediği ilaca güvenmek vertigo’yu uzatır. Aşağıdaki karşılaştırma, klinik kılavuzlarda (AAO-HNS, Cochrane derlemeleri) etkililiği en güçlü kanıtlanmış 5 ilacın hangi durumda öne çıktığını gösterir.
1. Betahistin — Meniere İçin Birinci Seçenek
Cochrane derlemesinde Meniere hastalığında atak sıklığını anlamlı düşürdüğü gösterildi. 8-48 mg/gün dozda haftalar-aylar kullanılır. Yan etki profili düşük. Türkiye’de Betaserc ve Vasoserc adıyla bulunur.
2. Prokloperazin + Metilprednizolon — Vestibüler Nörit İçin
Akut nörit ataklarında ilk 48-72 saatte kortikosteroid kompansasyonu hızlandırır. Prokloperazin bulantı-kusmayı keser. Kombinasyon, sadece antivertigo kullanımına göre daha hızlı toparlanma sağlar.
3. Propranolol veya Topiramat — Vestibüler Migren İçin
Vestibüler migrende klasik antivertigo etkisizdir. Profilaktik migren ilaçları (propranolol 40-80 mg, topiramat 25-100 mg) tekrarlayan atakları azaltır. Sıklıkla 3 ay deneme gerektirir.
4. Meklizin — Hafif/Orta Şiddet Hareketle Tetiklenen Vertigo
Dimenhidrinata göre uyku yapması daha az; gündüz kullanımına uygundur. Kısa süreli, atak temelli verilir.
5. SSRI (Sertralin, Escitalopram) — PPPD ve Psikojenik Vertigo İçin
Sürekli dengesizlik hissi olan PPPD hastalarında antivertigo ilaçları işe yaramaz. SSRI’lar 8-12 haftada anlamlı iyileşme sağlar.
Hangi Soru Hangi İlaca Götürür?
- Dakikalar süren ataklar + işitme dalgalanması → Betahistin (Meniere)
- Hareketle tetiklenen saniyelik dönmeler → İlaç değil, Epley manevrası
- Saatler süren tek atak + denge bozukluğu → Steroid + antivertigo (nörit)
- Ataklar sırasında ışık-ses hassasiyeti → Migren profilaksisi
- Sürekli süzülme hissi, sallanma → SSRI değerlendirmesi
Yan Etki Karşılaştırması
| İlaç | Uyku Yapma | Uzun Süreli Güvenlik | Hamilelik |
|---|---|---|---|
| Betahistin | Düşük | İyi | Sınırlı veri |
| Dimenhidrinat | Yüksek | İyi | B kategori |
| Meklizin | Orta | İyi | B kategori |
| Prokloperazin | Yüksek | Sınırlı (EPS) | Önerilmez |
| SSRI | Düşük | İyi (psikiyatri takibi) | Risk-fayda |
Sık Sorulan Sorular
Vertigo için reçetesiz alınabilecek en iyi ilaç?
Meklizin (Bonine) bazı ülkelerde OTC, Türkiye’de reçetelidir. Reçetesiz ilaç güvenli değildir; hekim değerlendirmesi gerekir.
Vertigo ilacı yıllarca kullanılabilir mi?
Betahistin Meniere’de yıllar boyunca verilebilir. Antihistaminikler (dimenhidrinat, meklizin) yalnızca atak ilacıdır.
