Vertigo ilaçları isimleri arasında en sık reçete edilenler betahistin (Betaserc, Vasoserc), dimenhidrinat (Dramamine), meklizin (Bonine), prokloperazin (Compazine), diazepam, ondansetron ve sinarazindir. Her ilacın etki mekanizması farklıdır; doğru seçim baş dönmesinin nedenine bağlıdır. Prof. Dr. Mustafa Deniz Yılmaz’ın Antalya’daki kliniğinde tedavi planı önce tanıya, sonra ilaca dayanır.
İlk akıl: “Bir hap alayım da geçsin.” Doğru ilacı yanlış tanıyla almak ise vertigo’yu uzatır. Aşağıda en sık kullanılan antivertigo ilaçları, hangi tipte işe yaradıkları ve dikkat edilmesi gerekenler tek tek özetlendi.
Betahistin (Betaserc, Vasoserc)
Meniere hastalığında uzun süreli kullanım için ilk tercih. İç kulak mikrosirkülasyonunu artırır, endolenfatik basıncı düşürür. Genellikle 8-24 mg, günde 2-3 kez. Astım öyküsünde dikkat gerekir; mide ülseri olanlarda yemekle birlikte alınır.
Dimenhidrinat (Dramamine)
Akut vertigo atağında hızlı semptom kontrolü sağlar. H1 antihistaminik etkili, beyin sapına ulaşıp bulantı-kusmayı baskılar. 50 mg, 4-6 saatte bir. Uyku yapması en bilinen yan etkisi; araç kullanımı sırasında alınmamalı.
Meklizin (Bonine, Antivert)
Hareketle tetiklenen vertigo’da etkili, dimenhidrinata göre uyku yapması daha az. 25-50 mg, günde 1-3 kez. BPPV manevra sonrası kısa süreli reziduel dengesizlikte kullanışlı.
Prokloperazin (Compazine, Stemetil)
Vestibüler nörit gibi ağır kusma tablosunda damar yolu veya kas içine yapılır. Dopamin reseptörü blokeri; uzun kullanımda ekstrapiramidal yan etki riski var, 5 günü geçmemesi önerilir.
Diazepam (Valium)
Akut atak sırasında nörolojik baskılayıcı olarak. Beyne giden sinyali yavaşlatır, panik hissini azaltır. 2-5 mg dozda kısa süre. Bağımlılık potansiyeli yüksek; rutin tedavi değil, kriz ilacıdır.
Sinarizin
Eski ama hâlâ kullanılan kalsiyum kanal blokeri. Sinir sistemine giden uyarıyı azaltır. 25-75 mg, günde 2-3 kez. Yaşlılarda parkinsonizm benzeri yan etki bildirildiği için 65 yaş üstü dikkatli reçete edilir.
Ondansetron
Bulantı-kusma ağır basıyorsa serotonin reseptör blokeri olarak. 4-8 mg ağız veya damar yoluyla. Vertigo’nun kendisini durdurmaz, kusmayı keser.
Hangi Vertigo Tipinde Hangi İlaç?
| Vertigo Tipi | İlk Seçenek | Notlar |
|---|---|---|
| BPPV | İlaç ikinci sırada | Tedavinin esası Epley manevrasıdır |
| Meniere | Betahistin (uzun süreli) | Akut atakta dimenhidrinat eklenir |
| Vestibüler nörit | Prokloperazin + steroid | İlk 3 gün hareketsizlik yerine kompansasyon |
| Vestibüler migren | Profilaktik (propranolol, topiramat) | Antivertigo değil, migren ilacı tercih edilir |
| Psikojenik / PPPD | SSRI (sertralin, escitalopram) | Antivertigo etkisiz, antidepresan etkili |
Ne Zaman Hekime?
Vertigo ilacı 3 gün kullanıldıktan sonra hâlâ ataklar devam ediyorsa, çift görme, ani işitme kaybı, konuşma bozukluğu eşlik ediyorsa, ya da ilk vertigo atağı 50 yaş üstünde başladıysa nörolojik değerlendirme gecikmemelidir. Kendi kendine ilaç kullanımı 5 günden uzun olmamalıdır.
Klinik pratiğimizde hastanın “neyi var?” sorusu yanıtlanmadan reçete yazılmaz; doğru ilaç doğru tanının ürünüdür.
Sık Sorulan Sorular
Vertigo için Vasoserc mu Bonine mi daha iyi?
Hangi vertigo tipi olduğuna bağlıdır. Meniere ise Vasoserc (betahistin), hareketle tetiklenen vertigo ise Bonine (meklizin) daha uygundur.
Vertigo ilacı kaç gün kullanılır?
Akut tablo için 5-7 günü geçmemeli. Betahistin gibi profilaktik ilaçlar haftalar-aylar sürebilir.
Hamilelikte hangi vertigo ilacı güvenli?
Meklizin kategori B’dir, gerektiğinde kullanılabilir. Yine de hamilelikte ilk önce kadın doğum hekimine danışılmalıdır.
