Epley Manevrası Nedir ve BPPV Tedavisinde Rolü

Kısa cevap: Epley manevrası, kristal kayması olarak da bilinen posterior kanal BPPV (benign paroksismal pozisyonel vertigo) için en yaygın uygulanan tedavi manevrasıdır; “kanalit repozisyon manevrası” olarak da bilinir. Hekim veya eğitimli fizyoterapist tarafından uygulanır: hastanın baş ve gövde pozisyonu kontrollü biçimde değiştirilerek, iç kulağın yarım daire kanallarına kaçmış küçük kalsiyum karbonat kristalleri (otokonia) tekrar denge organı olan utriküle itilir. Manevra önce Dix-Hallpike manevrası ile hangi kulağın ve hangi kanalın etkilendiği doğrulandıktan sonra, o kulağa yönelik olarak uygulanır. Bir egzersiz veya ev-tarifi değildir; nistagmusu kendi gözünden izleyemeyen ve pozisyon açılarını hassas ayarlayamayan bir hastanın güvenli bir şekilde uygulayabileceği bir prosedür değildir. BPPV şüphesinde ve kristal kayması tedavisinde doğru adım, hekim muayenesi ve manevra kararının muayene içinde verilmesidir.

Epley manevrası tam olarak nedir?

Epley manevrası, 1992 yılında Amerikalı KBB hekimi Dr. John Epley tarafından tarif edilen bir tedavi manevrasıdır (Epley 1992). Literatürdeki adıyla kanalit repozisyon manevrası olarak da bilinir. Amacı tek cümleyle söylemek gerekirse: iç kulağın yarım daire kanallarına kaçmış küçük kalsiyum karbonat kristallerini (otokonia), baş ve gövde pozisyonunu kontrollü bir sırayla değiştirip yerçekiminin yönünü kullanarak, denge organı olan utriküle geri itmektir.

Bu kristaller normalde utrikül içinde yer alır. Yaşlanma, baş travması, bazı iç kulak hastalıkları veya nedeni her zaman belli olmayan sebeplerle yerlerinden koparak yarım daire kanallarına düşebilirler. Baş hareket ettiğinde bu serbest kristaller kanal içindeki sıvıyı anormal şekilde hareket ettirir ve beyne "başım dönüyor" sinyalini gönderir. Hasta için bu, pozisyonla tetiklenen, saniyeler-dakika süren şiddetli kısa dönme ataklarıdır — klinik tabloya BPPV (benign paroksismal pozisyonel vertigo), halk arasında ise kristal kayması denir. Ayrıntı için kristal kayması (BPPV) sayfamıza bakabilirsiniz.

Epley manevrasının yaptığı iş fiziksel olarak basittir ama ustalık ister: hasta ardışık dört pozisyondan geçirilir, her pozisyonda kanaldaki kristaller yerçekimiyle kanalın bir sonraki segmentine sürüklenir ve sonunda kristal kanalı terk ederek utriküle geri döner. İşte bu yüzden manevranın adı "repozisyon"dur — kristalleri "iyileştirmez", yerine iter.

En kritik ayrım: Epley, Dix-Hallpike tanı manevrasının doğruladığı posterior kanal BPPV için uygulanır. Horizontal (lateral) kanal BPPV için Epley işe yaramaz; o alt-tipin tedavi manevraları farklıdır (BBQ-roll, Gufoni). Bu nedenle manevra kararı asla "baş dönmem var, bir Epley deneyeyim" düzeyinde verilmez; önce doğru kanal belirlenir, sonra o kanala uygun manevra seçilir.

Dix-Hallpike → Epley akışı: önce tanı, sonra tedavi

BPPV şüphesiyle hekime gelen hasta, muayenede önce Dix-Hallpike manevrası ile değerlendirilir. Bu, hangi kulağın ve hangi kanalın etkilendiğini belirleyen tanı testidir — kristalleri yerine koymaz, yalnızca gözdeki tipik nistagmus (istem-dışı küçük göz hareketleri) örüntüsünü okuyarak tanı koyar.

Dix-Hallpike pozitif ve posterior kanal BPPV doğrulandıysa, hekim çoğu zaman aynı seansta Epley manevrasına geçer (Hilton & Pinder, Cochrane 2014; Bhattacharyya ve ark. 2017 — AAO-HNS BPPV güncel klinik uygulama kılavuzu). Bu, hasta için büyük bir pratik avantajdır: tek randevuda hem tanı hem tedavi birlikte tamamlanabilir.

Akış şöyledir:

• Önce muayene ve kısa öykü (ne zaman başladı, hangi pozisyonlar tetikliyor, eşlik eden belirtiler).
• Sonra Dix-Hallpike ile hangi kulak/hangi kanal belirlenir.
• Nistagmusun yönü ve latansı posterior kanal örüntüsüne uyuyorsa, hemen o kulağa yönelik Epley manevrası uygulanır.
• Manevra sonrası hasta birkaç dakika oturur pozisyonda beklenir; gereğinde kayıtlar alınır.

Tanı testini atlayıp doğrudan Epley'e geçmek klinik olarak doğru değildir çünkü:

• Pozitif Dix-Hallpike olmadan hangi kulağın tedavi edileceği belli değildir.
• Horizontal kanal BPPV'de Epley yararsız — hatta kanal-değişimine (canal switch) yol açabilir.
• Baş dönmesinin BPPV olmayan nedenleri (vestibüler migren, vestibüler nörit, Menière, santral nedenler) manevra ile tedavi edilmez.

Manevranın tipik akışı (anlatım — uygulama tarifi değil)

Bu bölüm, Epley manevrasının klinikte neye benzediğini anlamak isteyen hasta ve yakını için anlatımdır; evde uygulanacak bir rehber değildir. Hangi kulağın tedavi edileceği, pozisyonların hangi açıda yapılacağı, her pozisyonda ne kadar bekleneceği — bunların hepsi hekim muayenesi sonucunda belirlenir.

Posterior kanal BPPV için sağ kulak tedavi ediliyorsa tipik akış beş aşamalıdır (Epley 1992; AAO-HNS 2017 kılavuzu):

• 1. Oturur başlangıç. Hasta muayene masasının üzerinde, bacakları öne uzatılacak şekilde oturur. Baş sağa doğru yaklaşık 45° çevrilir (tedavi edilen kulak altta kalacak şekilde).
• 2. Sırt-üstü yatırma (ilk pozisyon). Hasta, bu baş pozisyonu korunarak hızlıca sırt-üstü yatırılır; baş yatağın kenarından yaklaşık 20-30° sarkıtılacak şekilde hekim tarafından desteklenir. Baş hâlâ sağa 45° çevrik. Nistagmus sönene kadar (tipik olarak 30-60 saniye) bu pozisyonda beklenir.
• 3. Baş karşı tarafa 90° çevrilir (ikinci pozisyon). Hekim hastanın başını, sırt-üstü pozisyonda tutarak, yavaşça sola doğru 90° çevirir — artık baş sola 45° çevrik ve hafifçe sarkık konumdadır. Nistagmus sönene kadar yine 30-60 saniye beklenir.
• 4. Beden karşı yöne döndürülür (üçüncü pozisyon). Hekim hastanın gövdesini de sola doğru çevirir; artık hasta sol tarafı üzerine yan yatmış, yüzü aşağı-yan konuma gelmiş durumdadır. Nistagmus sönene kadar 30-60 saniye beklenir.
• 5. Yavaş oturur konuma dönüş. Hekim hastayı yavaşça oturur konuma kaldırır; baş hafif öne eğik tutulur. Oturur pozisyonda da kısa süreli dengesizlik hissi olabilir.

Sol kulak tedavi ediliyorsa yönler tam tersine çevrilir. Pozisyon sürelerinin ve açılarının standart bir cetveli değil, hasta-özgü klinik ayarı vardır. Bazı merkezlerde nistagmusu daha iyi okumak için Frenzel gözlüğü (büyüteçli, görmeyi odaklamayı engelleyen özel gözlük) veya video-nistagmografi (VNG) kullanılır — hem nistagmusun daha hassas izlenmesini hem de kayıt altına alınmasını sağlar. Ayrıntılı VNG testi sayfamıza bakabilirsiniz.

Manevra sırasında hastanın deneyimi

Epley manevrası sırasında ve hemen sonrasında şu deneyimler beklenen ve olağandır:

• Kısa süreli şiddetli baş dönmesi. Özellikle 2. ve 3. aşamalarda hasta, "oda dönüyor" hissini çok yoğun yaşayabilir. Bu, kristallerin kanal içinde hareket ettiğinin işaretidir — manevranın etki değeri de buradan gelir. "Bir şeyler kötüye gidiyor" anlamına gelmez.
• Bulantı, kısa süreli denge kaybı hissi. Yoğun baş dönmesine eşlik edebilir; manevra bittikten sonraki 5-15 dakika içinde azalır.
• Hafif terleme, çarpıntı. Vestibüler sistemin yoğun uyarılmasına bedenin verdiği olağan tepkidir.

Hekim bu dakikalarda hastanın yanındadır, destek verir, ne hissettiğini sorar, nistagmusu izler ve bir sonraki pozisyona ne zaman geçeceğine karar verir. Manevra tamamlandıktan sonra hasta birkaç dakika oturur pozisyonda bekler; gerekirse kalkış yavaş yaptırılır. Baş dönmesi azaldıktan sonra hasta kendi başına yürüyebilir; genellikle refakatçi eşliğinde eve gidilmesi önerilir.

Önemli not: Manevra sırasında yaşanan baş dönmesi beklendiktir. Ancak ani başlayan ve manevrayla açıklanmayacak şekilde süren şiddetli baş ağrısı, çift görme, konuşma güçlüğü, yüz-kol-bacak uyuşması, bilinç bulanıklığı gibi belirtiler beklenen tablonun dışındadır ve hekim tarafından ayrıca değerlendirilir.

Başarı oranı ve tekrar seansları

Epley manevrası, posterior kanal BPPV için literatürde en çok çalışılmış tedavidir. Cochrane 2014 derlemesi, manevranın tek seansta klinik iyileşme olasılığını kontrol grubuna göre anlamlı şekilde arttırdığını göstermiştir (Hilton & Pinder, Cochrane 2014). AAO-HNS 2017 güncel klinik uygulama kılavuzu, posterior kanal BPPV'de kanalit repozisyon manevralarını güçlü öneri düzeyinde belirtir (Bhattacharyya ve ark. 2017).

Literatürde bildirilen rakamlar genel çerçeveyi şöyle çizer:

• Tek seansta klinik iyileşme oranı yaklaşık %70-80 aralığında bildirilmektedir (Hilton & Pinder 2014). Yani her 10 posterior kanal BPPV hastasından yaklaşık 7-8'i ilk Epley seansı sonrası belirgin düzelme yaşar.
• İkinci veya üçüncü seans gerekebilir. İlk seansta tam yanıt alınamayan hastalarda, birkaç gün ara verilerek manevra tekrarlandığında başarı oranı artar.
• Nüks olasılığı vardır. Posterior kanal BPPV'de birinci yıl içinde yeniden kristal kayması azımsanmayacak sıklıktadır (von Brevern 2015). Nüks sinyali: aynı tarz pozisyonel baş dönmesi tekrar başlarsa muayene randevusu alınır, manevra gerekiyorsa tekrarlanır.

Bu rakamlar ortalamalardır; bir hastanın tek seansta tam düzelmesi veya iki-üç seans gerekmesi klinik olarak olağan ve hekim muayenesiyle yönetilen bir durumdur. "Tek seansta kesin tedavi" ya da "manevra garanti çözüm" diye bir çerçeve literatürde yoktur; bu nedenle Akdeniz Vertigo Merkezi'nde böyle bir vaat de yapılmaz.

Epley manevrası neden evde uygulanmaz?

Bu başlığın özelliği, bu yazının en net cevap vermesi gereken sorusunu doğrudan karşılamasıdır: "Epley videolarını internette gördüm, kendim deneyemez miyim? Baş dönmem geçerse olmuş olur, geçmezse zararı ne, basit değil mi?"

Kısa cevap: Hayır, denemeyin. Bunun pratik ve klinik nedenleri şunlardır:

• Hangi kulağın tedavi edileceğini kendiniz belirleyemezsiniz. Doğru kulak + doğru kanal + doğru manevra üçlüsünün temeli Dix-Hallpike ile belirlenir. Nistagmusu kendi gözünüzden izleyemezsiniz; yönünün rotatör mü ageotropik mi olduğunu bir aynaya bakarak okuyamazsınız. Yani "sağa dönünce dönüyor, sağa Epley yapayım" düzeyinde bir çıkarım klinik olarak doğru değildir — çünkü kristal her zaman "dönmenin olduğu" tarafta olmayabilir.
• Yanlış manevra kristalleri daha güç çıkarılan konuma itebilir. Bu Epley'in en kritik riskidir: yanlış yönde uygulanan bir manevra kanal-değişimine (canal switch) yol açabilir; kristal posterior kanaldan horizontal kanala geçebilir. Bu durumda hekim ileri değerlendirme ve farklı manevra (BBQ-roll vb.) planlamak zorunda kalır. Hasta için "işler kolaylaşmıyor, karmaşıklaşıyor" anlamına gelir.
• Baş sarkıtma pozisyonu güvenlik riski taşır. Yatak kenarından baş 20-30° sarkıtılacak şekilde desteksiz yatmak; boyun travması, düşme, bulantıyla kusma, baş dönmesi anında yatakta istem-dışı hareket — bunların hepsi yalnız denemede somut riskler. Hekim denetiminde bu riskleri hekim yönetir.
• Vestibüler rehabilitasyon ile karıştırılmamalıdır. Hekim bazı hastalara, manevra sonrası devam eden hafif dengesizlik için Brandt-Daroff egzersizleri gibi ev programları reçete edebilir. Bu egzersizler bir repozisyon manevrası değil, denge sisteminin alışmasına yardımcı olacak hareket programlarıdır. "Evde Epley" ile karıştırılmamalıdır. Hangi hastaya hangi egzersizi, kaç tekrar ve ne süreyle hekim verir.
• Baş dönmesinin BPPV olmayan nedenleri Epley ile tedavi edilmez. Vestibüler nörit, Menière, vestibüler migren, santral nedenler aynı başlangıç tablosunu verebilir. Hekim muayenesi bu ayırımı yapar; "evde Epley" yapmaz. Yanlış tanı üzerine uygulanan bir manevra tanıyı geciktirir.

Önemli not: İnternette gördüğünüz "evde Epley" videoları ne kadar iyi niyetli olursa olsun, hangi kulağınızın ve hangi kanalınızın etkilendiğini size söyleyemez. BPPV tedavisinde doğru ve kısa yol, "evde deneme" değil, hekim muayenesi + Dix-Hallpike değerlendirmesi + uygun manevranın muayene içinde uygulanmasıdır.

Alternatif ve yardımcı tedavi manevraları

Posterior kanal BPPV tedavisinde Epley tek seçenek değildir; horizontal kanal BPPV için ise Epley zaten kullanılmaz. Klinik duruma göre şu manevralar devreye girer:

• Semont manevrası. Posterior kanal BPPV için Epley'in alternatifi; yan-yatış hareketlerine dayanan bir repozisyon manevrasıdır. Bazı hastalarda tercih edilir — örneğin sırt-üstü yatışa toleranssız veya boyun hareketi kısıtlı hastalarda. Hangi manevranın hangi hastaya uygulanacağına hekim karar verir.
• BBQ-roll (Lempert manevrası). Horizontal (lateral) kanal BPPV'nin tedavi manevralarından biridir; sırt-üstü pozisyonda baş ardışık olarak 90°'lik dilimlerle çevrilir. Epley burada uygulanmaz çünkü hedef kanal farklıdır.
• Gufoni manevrası. Yine horizontal kanal BPPV için kullanılır; özellikle ageotropik nistagmus varlığında seçilir.
• Vestibüler rehabilitasyon programı. Repozisyon manevrası sonrası devam eden hafif dengesizlik veya sık nüks durumlarda hekim tarafından reçete edilen hareket programıdır. Brandt-Daroff egzersizleri bu başlıkta yer alır. Manevranın yerine geçmez; hekim-tanımlı destek rolünde kullanılır.

Hangi manevranın, ne zaman, hangi sırada uygulanacağı hekim muayenesi sonucunda belirlenir.

Manevra sonrası dönem

Eski yıllardaki bazı Epley protokollerinde manevra sonrası 24-48 saat belirli pozisyon kısıtlamaları önerilirdi: dik uyku, baş hareketini kısıtlayan boyunluk, aniden eğilmeme gibi. AAO-HNS 2017 kılavuzu ve Cochrane derlemesi bu post-manevra kısıtlamaların klinik yarara anlamlı katkı sağlamadığını göstermiştir (Hilton & Pinder, Cochrane 2014; Bhattacharyya ve ark. 2017). Bu nedenle:

• Standart bir "48 saat dik uyu" reçetesi artık yoktur.
• Hekim, hastanın klinik tablosuna, nüks eğilimine veya özel durumuna göre gerekli görürse sınırlı pozisyon önerisi verebilir.
• Çoğu hasta manevra sonrası normal günlük hayatına döner; ağır beden hareketi gerektiren işler için manevra günü için hafifleme makul bir öneridir.

Nüks olasılığı tüm hastalar için var olduğundan, aynı tarz pozisyonel baş dönmesi tekrar başladığında muayene randevusu alınması önerilir — "ilk seferdekiyle aynı Epley'i evde yapayım" doğru yaklaşım değildir, çünkü ikinci atak farklı bir kanalda da olabilir ve ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Manevranın ihtiyatla uygulandığı veya uygulanmadığı durumlar

Epley genel olarak güvenli bir manevradır; ciddi yan etkiler nadirdir. Yine de bazı özel durumlarda manevranın yapılış şekli değiştirilir veya alternatife (Semont vb.) geçilir (Bhattacharyya ve ark. 2017):

• Şiddetli servikal (boyun) sorunlar. İleri boyun fıtığı, servikal spinal cerrahi sonrası, romatoid tutulum gibi durumlarda baş pozisyon açıları hekim tarafından uyarlanır; çoğu zaman Semont manevrasına geçilir.
• Vertebrobaziler yetmezlik düşüncesi. Beyin sapına kan taşıyan arterlerle ilgili sorun şüphesi varsa, baş çevirmelerinin güvenliği hekim tarafından ayrıca değerlendirilir.
• İleri retinal patoloji (örn. retinal dekolman riski). Pozisyonel değişimlerin uygunluğu göz hekimiyle birlikte düşünülür.
• Çok şiddetli bulantı/kusma varlığında manevra ertelenir veya hastaya önce destek tedavi verilir.
• Hamilelik. Girişimsel değildir, radyasyon veya ilaç kullanılmaz; dönem, hastanın sırt-üstü yatışa toleransı, bulantı eşiği gibi faktörlere göre pozisyonlar hekim tarafından uyarlanabilir.
• Son dönem geçirilmiş baş travması veya ileri yaşlı hastada denge güvenliği söz konusu olduğunda hekim pozisyon açılarını daha yavaş ve kontrollü uygular.

Bu değerlendirmelerin tamamı hekim muayenesine aittir; hasta kendi başına yapamaz.

Red-flag: BPPV ya da Epley manevrası değil, acil servis gereken durumlar

BPPV'nin tipik tablosu kısa (saniyeler-dakika), pozisyonla tetiklenen şiddetli dönme ataklarıdır. Ataklar arasında hasta genellikle rahattır. BPPV'de ağır nörolojik işaretler olmaz.

Baş dönmesine aşağıdakilerden biri eşlik ediyorsa Epley manevrası düşünülmeden, doğrudan acil servis gerekir:

• Ani başlayan, çok şiddetli ve "hayatın en kötü baş ağrısı" olarak tarif edilen baş ağrısı.
• Çift görme, bulanık görme, görmede ani kayıp.
• Konuşma güçlüğü, kelime bulamama, telaffuz bozukluğu.
• Yüzde-kolda-bacakta uyuşma ya da güçsüzlük (özellikle tek taraflı).
• Baş dönmesine eşlik eden ani ve açıklanamayan tek taraflı işitme kaybı.
• Bilinç bulanıklığı, bayılma, nöbet.
• Baş dönmesinin saatler-günler boyunca sürekli şiddetli şekilde devam etmesi (BPPV tipik olarak böyle değildir).

Bu belirtiler santral bir süreci (örn. inme, beyin sapı sorunu) işaret edebilir; manevra düşünülmeden, zaman kaybetmeden acil değerlendirme gerekir.

Merkezimizde Epley manevrası

Prof. Dr. Mustafa Deniz Yılmaz liderliğindeki Akdeniz Vertigo Merkezi'nde Epley manevrası, Dix-Hallpike manevrası ile posterior kanal BPPV doğrulanan hastalarda uygulanan temel tedavi manevralarından biridir. Sadece Epley değil; horizontal kanal BPPV şüphesinde BBQ-roll veya Gufoni manevrası, sırt-üstü yatışa toleranssız veya boyun kısıtlılığı olan hastalarda Semont manevrası, nüks eğilimli hastalarda hekim-reçeteli vestibüler rehabilitasyon da merkezimizde uygulanan yaklaşımlar arasındadır.

Her baş dönmesi hastasına rutin olarak uygulanmaz; klinik değerlendirme sonrası BPPV şüphesi oluştuğunda ve Dix-Hallpike pozitif çıktığında gündeme gelir. Çoğu zaman odyometri, VNG, vHIT ve gerekirse ileri testler aynı değerlendirme sürecinde bir araya getirilir; böylece BPPV'nin diğer baş dönmesi nedenlerinden ayrımı ve doğru tedavi manevrasının seçimi birlikte netleşir.

Doğru tanı, etkili bir tedavinin ilk adımıdır; BPPV şüphesinde "evde manevra denemek" yerine muayene ile değerlendirilmesi, hem güvenliği hem de doğru sonucu en çok etkileyen tercihtir. Ayrıntılı bilgi için BPPV sayfamıza ve kristal kayması kendiliğinden geçer mi? yazımıza da bakabilirsiniz.

Baş dönmesi şikayetiniz BPPV'yi düşündürüyorsa veya BPPV tanısı sonrası tedavi planı için değerlendirme istiyorsanız, merkezimizden muayene randevusu oluşturabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Epley manevrasını evde kendim yapabilir miyim?

Önerilmez. Hangi kulağın ve hangi kanalın etkilendiğinin önce Dix-Hallpike manevrası ile belirlenmesi gerekir; nistagmusu kendi gözünüzden izleyemezsiniz, yönünü hassas okuyamazsınız. Daha önemlisi, yanlış yönde veya yanlış kanala uygulanan Epley kristalleri daha güç çıkarılan bir konuma itebilir (kanal-değişimi riski); bu durumda tedavi karmaşıklaşır ve hekim ileri değerlendirme planlamak zorunda kalır. Hekim bazı hastalara manevra sonrası destek olarak Brandt-Daroff egzersizleri gibi hekim-reçeteli programlar verebilir — bunlar bir repozisyon manevrası değildir ve "evde Epley" ile karıştırılmamalıdır. BPPV şüphesinde doğru adım hekim muayenesidir.

Epley manevrası acı verir mi?

Manevra genellikle ağrılı değildir; ancak kısa süreli yoğun baş dönmesi, bulantı ve dengesizlik hissi oluşturur. Bu beklenen bir bulgudur — kristallerin kanal içinde hareket ettiğinin işaretidir ve manevranın etki değeri buradan gelir. Hekim bu dakikalarda hastanın yanındadır, destek verir, nistagmusu izler ve bir sonraki pozisyona ne zaman geçeceğine karar verir. Baş dönmesi tipik olarak manevra bittikten 5-15 dakika içinde azalır. Boyun sorunu olan hastalarda baş pozisyonu uyarlanır veya Semont manevrasına geçilir; bu kararı hekim verir.

Epley manevrası tek seansta geçer mi?

Çoğunlukla belirgin düzelme sağlar ama "garanti tek seans" diye bir çerçeve literatürde yoktur. Cochrane 2014 derlemesinde tek seansta klinik iyileşme oranı yaklaşık %70-80 aralığında bildirilmiştir (Hilton & Pinder 2014). İlk seansta tam yanıt alınamayan hastalarda birkaç gün ara verilerek manevra tekrarlandığında başarı oranı artar. Ayrıca posterior kanal BPPV'de ilk yıl içinde nüks olasılığı azımsanmayacak sıklıktadır (von Brevern 2015); nüks sinyali olduğunda muayene randevusu alınır ve manevra gerekiyorsa tekrarlanır. Birinci seansın hemen ardından baş dönmesi yoğun hissedilebilir — bu başarısızlık işareti değildir; genellikle saatler-gün içinde azalır.

Epley sonrası pozisyon kısıtlaması uygulamalı mıyım?

Eski protokollerde 24-48 saat dik uyku ve boyunluk önerilirdi; güncel kılavuzlar bu kısıtlamaların klinik yarara anlamlı katkı sağlamadığını göstermiştir (Hilton & Pinder, Cochrane 2014; Bhattacharyya ve ark. 2017 — AAO-HNS). Yani standart bir "48 saat kısıtlama" reçetesi artık yoktur. Hekim özel durumunuza göre (örneğin nüks eğilimi veya hassas servikal zemin varsa) bireysel öneri verebilir. Çoğu hasta manevra günü için ağır beden hareketini azaltıp normal günlük hayatına döner; şiddetli egzersiz, baş aşağı dönme veya acil durum dışı araç kullanımı için hekimin verdiği yönergeyi izleyin.

Hamilelikte Epley manevrası yapılabilir mi?

Epley girişimsel olmayan, radyasyon veya ilaç kullanmayan bir manevradır. Hamilelikte uygulanabilir; ancak hamileliğin dönemi, hastanın pozisyon toleransı, bulantı eşiği ve sırt-üstü yatışa ne kadar rahat ettiği gibi faktörlere göre pozisyonların hekim tarafından uyarlanması gerekebilir. Sırt-üstü yatış toleransı düşük olan hamile hastada Semont manevrasına geçilebilir. Hamile hastanın BPPV şüphesi varsa manevra kararı ve detayları muayenede değerlendirmeyi yapan hekime bırakılır — randevu sırasında hamilelik durumunuzu merkezimize bildirmeniz uygundur.

Kaynaklar

• Epley JM. The canalith repositioning procedure: for treatment of benign paroxysmal positional vertigo. Otolaryngology-Head and Neck Surgery. 1992;107(3):399-404. PubMed
• Bhattacharyya N, Gubbels SP, Schwartz SR, ve ark. Clinical Practice Guideline: Benign Paroxysmal Positional Vertigo (Update). Otolaryngology-Head and Neck Surgery. 2017;156(3_suppl):S1-S47. PubMed
• Hilton MP, Pinder DK. The Epley (canalith repositioning) manoeuvre for benign paroxysmal positional vertigo. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2014;12:CD003162. PubMed
• von Brevern M, Bertholon P, Brandt T, ve ark. Benign paroxysmal positional vertigo: Diagnostic criteria. Journal of Vestibular Research. 2015;25(3-4):105-117. PubMed