Vertigo baş dönmesi ilacı seçimi, tek bir reçete formülüne indirgenecek bir karar değildir. Hastalığın tipi, akut/kronik aşaması ve ek semptomlar (kusma, baş ağrısı, anksiyete) tedaviyi farklı yönlere çeker. Bu rehber KBB pratiğinde en sık reçete edilen 6 ilaç grubunu kanıt düzeyleriyle özetlemektedir.
1. Betahistin (Betaserc, Vasoserc)
İç kulak mikrosirkülasyonunu artırarak Meniere hastalığı atak sıklığını azaltır. Standart doz 3×16 mg veya 3×24 mg/gün.
- Endikasyon: Meniere hastalığı, idiyopatik kronik dengesizlik
- Etki süresi: 2-4 hafta
- Önemli: Astım ve feokromositoma kontrendike
Betaserc detay sayfası ilacın mekanizması ve karşılaştırılmasını içerir.
2. Dimenhidrinat (Dramamine)
Akut vertigo atağında ilk 48-72 saat kullanılır. Hızlı bulantı kontrolü sağlar.
- Doz: 3×50 mg, maksimum 3 gün
- Yan etki: Belirgin uyku hali
- Uyarı: Uzun kullanım vestibüler kompansasyonu engeller
3. Meclizine (Antivert)
Dimenhidrinata göre daha az uyku hali yapan vestibüler süpresan. Yaşlı hastalarda tercih edilebilir.
- Doz: 25-50 mg/gün, kısa süreli
4. Antiemetikler
Şiddetli kusmayla seyreden ataklarda metoklopramid (Metpamid) IM veya ondansetron (Zofran) verilir. Vertigonun kendisini değil, eşlik eden bulantıyı kontrol eder.
5. Steroid (Akut Vestibüler Nörit)
Vestibüler nörit ilk 72 saatte yüksek doz oral prednisolon (60 mg/gün, 5 gün; sonra azaltarak 10 gün) vestibüler fonksiyonu korur. Erken başlamak kritiktir.
6. Antimigrenözler (Vestibüler Migren)
- Profilaksi: Propranolol, topiramat, amitriptilin
- Akut atak: Triptan + antiemetik
Klasik vertigo ilaçları vestibüler migrende yetersiz kalır.
Hastalığa Göre İlaç Seçim Şeması
| Hastalık | Birinci Basamak | İkinci Basamak |
|---|---|---|
| BPPV | İlaç yok — Epley manevrası | Brandt-Daroff egzersizi |
| Meniere | Betahistin + tiazid + tuz kısıtlaması | Steroid intratimpanik |
| Vestibüler nörit | Steroid + süpresan (kısa) | Vestibüler rehab |
| Vestibüler migren | Profilaksi (propranolol) | Topiramat |
| PPPD | SSRI + rehab | CBT |
Vertigo ilaçları sayfası tüm seçenekleri ayrıntılandırır.
İlaç Kullanımında Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Süre sınırı: Vestibüler süpresanlar 72 saatten uzun kullanılmaz
- Etkileşim: SSRI + triptan kombinasyonu serotonin sendromu riski taşır
- Yaşlı hasta: Düşme riski nedeniyle uyku hali yapan ilaçlar dikkatli verilir
- Gebelik: Çoğu vertigo ilacı kategori C — alternatif düşünülmeli
Vertigo İlaçları Reçetesiz Alınabilir mi?
Türkiye’de:
– Reçetesiz: Dimenhidrinat (Dramamine)
– Reçeteli: Betahistin, meclizine, ondansetron, propranolol, steroid
Reçetesiz alınan ilaçlar yalnızca tek seferlik akut tabloda kullanılır; kronik vertigoda mutlaka uzman değerlendirmesi gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Vertigo baş dönmesi ilacı kaç günde etki eder?
Akut süpresanlar 30-60 dakikada, betahistin 2-4 haftada belirgin etki gösterir.
İlaçlar bağımlılık yapar mı?
Bahsedilen ilaçlar bağımlılık yapmaz; ancak uzun kullanım vestibüler kompansasyonu engelleyebilir.
Vertigo ilacı + alkol alınabilir mi?
Hayır. Alkol hem ilacın santral etkisini artırır hem de vestibüler sistemi olumsuz etkiler.
Hangi ilacı seçeceğimi nasıl bilirim?
Kendi başınıza karar vermeyin; KBB veya nöroloji muayenesiyle hastalık tipiniz belirlenmeli.
Kaynaklar
- PubMed — Cochrane review: vestibular suppressants
- Mayo Clinic — Vertigo medication guide
Vertigo baş dönmesi ilacı yalnızca doğru tanıyla anlam kazanır. Aynı semptom, beş farklı hastalığın işareti olabilir; ilaç seçimi de buna göre değişir.
