Vertigo şikayeti başlayan hasta genellikle ilk sorusuna cevap arar: “Vertigo hangi doktora gidilir?” Cevap tek bir bölüm değildir; vertigonun türüne ve eşlik eden bulgulara göre en uygun uzmanlık farklıdır. Yanlış bölüme başvurmak zaman kaybettirir, birçok gereksiz test yapılmasına neden olur. Bu yazı vertigo yönlendirmesini net bir çerçeveye oturtur.
İçindekiler
- İlk başvuruda birincil tercih
- KBB uzmanı ne zaman?
- Nörolog ne zaman?
- Dahiliye ne zaman?
- Kardiyoloji ve psikiyatri
- Vertigo Merkezi nedir?
- Karar tablosu
- Sıkça Sorulan Sorular
İlk Başvuruda Birincil Tercih
Klinik pratikte vertigolarının yaklaşık %85’i periferik kaynaklıdır — yani iç kulak ya da vestibüler sinirle ilgilidir. Bu nedenle ilk başvuru için en uygun bölüm Kulak Burun Boğaz (KBB) hekimidir. Özellikle vertigo alanında deneyimli KBB uzmanları veya bir Vertigo Merkezi doğru tanıyı hızla koyar.
Ancak nörolojik bulgu (çift görme, konuşma bozukluğu, güçsüzlük, ense sertliği) varsa öncelik nörolojidir. Şiddetli baş ağrısı, ani başlangıçlı yürüme bozukluğu ya da bilinç değişikliği acil serviste değerlendirilmelidir.
KBB Uzmanı Ne Zaman?
KBB (Otolaringoloji) vertigo tanısında birinci basamak uzmanlıktır. Şu durumlarda KBB doğru adres:
- Ani başlayan dönme atağı
- Pozisyon değişimiyle tetiklenen kısa süreli baş dönmesi (BPPV)
- İşitme kaybı, tinnitus veya kulak dolgunluğu eşlik ediyor (Ménière)
- Grip sonrası şiddetli, tek atak halinde vertigo (vestibüler nörit)
- Kulak iltihabı eşlik ediyor (labirentit)
KBB muayenesinde otoskopik bakı, işitme testi (odyometri), gerekirse timpanometri ve tinnitus değerlendirmesi yapılır. İleri düzeyde VNG, video head impulse ve VEMP testleri yapılır. Detay için Vertigo sayfamıza bakınız.
Nörolog Ne Zaman?
Vertigo santral kaynaklı olabilir; bu durumda nörologa yönlendirilir:
- Baş dönmesiyle birlikte baş ağrısı, aura (vestibüler migren)
- Çift görme, konuşma bozukluğu, tarafta güç kaybı (santral neden)
- Sürekli dengesizlik ve ilerleyen yürüme bozukluğu
- Genç yaşta tekrarlayan vertigo (MS düşündürebilir)
- İnme öyküsü olan hastada vertigo
Nörolog kranial MR, MR anjiografi ve gerekirse EEG ile değerlendirir. Vestibüler migren tanısı konursa migren profilaksisi planlanır.
Dahiliye Ne Zaman?
Bazı vertigolar sistemik nedenlerden kaynaklanır. Şu bulgularda dahiliye faydalıdır:
- Ayağa kalkarken baş dönmesi (ortostatik hipotansiyon)
- Yorgunluk, kilo değişimi, çarpıntı (tiroid, anemi)
- Diyabet ve tansiyon yönetimi bozuklukları
- İlaç etkileşimi şüphesi
Dahiliye kan tetkikleri (hemogram, tiroid fonksiyonları, açlık kan şekeri, elektrolitler), tansiyon takibi ve gerekirse Holter EKG ister. Detay: Vertigo Tansiyonu Yükseltir mi.
Kardiyoloji ve Psikiyatri
- Kardiyoloji: Baş dönmesine çarpıntı, bayılma, göğüs ağrısı eşlik ediyorsa aritmi düşünülür.
- Psikiyatri: Panik atak ve anksiyete komorbid ise (PPPD gibi kronik dizzy sendromları) uygun.
Vertigo Merkezi genellikle bu multidisipliner değerlendirmeyi tek merkezde koordine eder.
Vertigo Merkezi Nedir?
Vertigo Merkezi, KBB temelli ama nöroloji, kardiyoloji ve fizyoterapi ile koordineli çalışan multidisipliner bir yapıdır. Standart tetkikler:
- Detaylı anamnez ve muayene
- Odyometri ve timpanometri
- VNG (videonistagmografi)
- Video head impulse test (vHIT)
- VEMP (servikal ve okuler)
- Postürografi (gerekirse)
- Kranial MR (santral şüphesinde)
Bu tetkikler haritayı tamamlar ve tedavi kişiselleştirilir: manevra tedavisi, vestibüler rehabilitasyon, medikal tedavi ve yaşam tarzı önerileri. Referans: AAO-HNS specialty scope ve NHS ENT/vertigo pathway.
Karar Tablosu
| Belirti | Öncelik |
|---|---|
| Pozisyonel kısa süreli dönme | KBB / Vertigo Merkezi |
| Ani şiddetli tek atak vertigo | KBB / Vertigo Merkezi |
| Vertigo + işitme kaybı / tinnitus | KBB / Vertigo Merkezi |
| Vertigo + baş ağrısı, aura | Nöroloji |
| Vertigo + konuşma / güç kaybı | Acil servis → Nöroloji |
| Ayağa kalkarken baş dönmesi | Dahiliye |
| Baş dönmesi + çarpıntı, bayılma | Kardiyoloji |
| Baş dönmesi + panik, kronik anksiyete | KBB + Psikiyatri |
Yanlış Bölüme Gitmenin Sonuçları
Vertigo hastası yanlış bölüme başvurduğunda:
– Gereksiz tetkik ve maliyet
– Gecikmiş tanı, gecikmiş tedavi
– Rekürren atak ve kronikleşme riski
– Manevra tedavisi kaçırılır, ilaç bağımlılığı gelişir
Bu nedenle vertigo şikayetinin özelliklerini iyi tarif etmek ve doğru merkeze başvurmak kritiktir. Vertigo Atağı Sırasında Ne Yapılmalı yazımız da yol gösterici olabilir.
Uzman Görüşü
Vertigo çok bileşenli bir semptomdur; ne “hep KBB’dir” ne de “hep nörolojidir.” Doğru yönlendirme hem hastanın süresini hem masrafını korur, hem de tanı hızını artırır. İdeal olan multidisipliner Vertigo Merkezi başvurusudur; burada uygun bölüm koordineli olarak sürece dahil edilir. BPPV gibi belirli tanılarda tek seans manevra bile şikayeti günler içinde bitirebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Vertigoda önce KBB’ye mi gitmeliyim?
Nörolojik bulgu yoksa evet. Vertigoların yaklaşık %85’i periferiktir ve KBB uzmanlığı alanına girer.
Vertigo için nöroloji ne zaman gerekir?
Çift görme, konuşma bozukluğu, güçsüzlük gibi santral bulgular ya da vestibüler migren şüphesi varsa.
Vertigo Merkezi nedir?
Multidisipliner (KBB + nöroloji + fizyoterapi) çalışan, ileri vestibüler testler yapan uzmanlaşmış klinik.
Aile hekimi vertigo tedavi eder mi?
Genel değerlendirme yapar ve uygun uzmana yönlendirir. Tanı için ileri test gerekebilir.
Acile ne zaman gitmeliyim?
Şiddetli baş ağrısı, nörolojik bulgu, tekrarlayan kusma veya bilinç değişikliği varsa gecikmeden.
