Vertigo atağının ne kadar süreceği, doğrudan tanıyı belirler. Bunu hastalarımıza şöyle anlatıyoruz: süre vertigo’nun “kimlik kartıdır”. 30 saniyelik baş dönmesi ile 30 saatlik baş dönmesi tamamen farklı hastalıklara işaret eder.
Bu rehber, atak süresi açısından 6 ana vertigo türünü karşılaştırır ve Cleveland Clinic vertigo süre tablosuyla örtüşür.
Hızlı Bakış: Süre Tablosu
| Tanı | Tek Atak Süresi | Tetikleyici | Eşlik Eden |
|---|---|---|---|
| BPPV | 10-60 saniye | Baş hareketi | Bulantı, nistagmus |
| Menière | 20 dakika – 12 saat | Tetikleyici belirsiz | İşitme kaybı, tinnitus, dolgunluk |
| Vestibüler migren | 5 dk – 72 saat | Stres, hormon, gıda | Baş ağrısı (her zaman değil) |
| Vestibüler nörit | Günler – haftalar | Viral enfeksiyon sonrası | İşitme normal |
| Labirentit | Günler – haftalar | Viral/bakteriyel | İşitme kaybı eşlik |
| PPPD | Sürekli (3+ ay) | Hareket, görsel uyaran | Anksiyete, yorgunluk |
BPPV: Saniyeler
Benign paroksismal pozisyonel vertigo en sık vertigo nedenidir. Karakteristiği:
- Süre: 10-60 saniye, nadiren 2 dakikayı aşar.
- Tetik: Yatakta dönme, yukarı bakma, eğilme.
- Bitiş: Hareketsiz kalınca kendiliğinden geçer.
Atak kısa olsa da gün içinde 10-20 atak yaşanabilir. PubMed BPPV süre çalışmaları ortalama 30 saniye verir. Tedavi: Epley manevrası.
Menière Sendromu: Saatler
Menière atakları 20 dakikadan en fazla 12-24 saate kadar sürer. 24 saati aşan atak Menière değil, başka tanıyı gerektirir.
Tipik Menière atağı:
1. Önce kulakta dolgunluk + tinnitus artışı (saatler önce).
2. Şiddetli rotatuar vertigo başlar.
3. Bulantı, kusma.
4. 2-4 saat zirve.
5. Yavaş yatışma.
6. Sonraki günlerde dengesizlik ve yorgunluk.
Meniere hastalığı sayfamızda atak yönetimi ve diyet detayları var.
Vestibüler Migren: Geniş Aralık
Vestibüler migren atak süresi en değişken olanı: 5 dakika – 72 saat. Bu sebeple tanı zor. Baş ağrısı her atakta olmayabilir; bazen sadece baş dönmesi yaşanır.
- 5-60 dk: BPPV ile karışabilir
- 1-24 saat: Menière ile karışabilir
- 1-3 gün: Vestibüler nörit ile karışabilir
Ayırıcı tanı için tetikleyici takibi (uyku, kafein, stres, hormon) önemlidir.
Vestibüler Nörit: Günler
İlk gün şiddetli sürekli rotatuar vertigo + kusma + denge bozukluğu. 2-7 gün içinde belirgin azalır, 4-8 hafta içinde tama yakın iyileşme. Ancak %30 hasta kalıntı dengesizlik yaşar; vestibüler rehabilitasyon bu süreyi belirgin kısaltır.
Labirentit: Günler-Haftalar
Vestibüler nöritten farkı: işitme kaybı eşlik eder. Süre benzer, ama iyileşme sonrasında işitme tam dönmeyebilir.
PPPD: Sürekli
Persistent Postural-Perceptual Dizziness 3+ ay devam eden günlük dengesizlik hissidir. Atak değil, kronik tablo. PPPD sayfamızda tedavi yaklaşımları detaylı.
Atak Süresi Tanıyı Kesinleştirir mi?
Hayır, ama daraltır. Süre + tetikleyici + eşlik eden bulgular birlikte değerlendirilir. Klinik muayene (Dix-Hallpike, head-impulse test), odyometri ve gerekirse video nistagmografi tanıyı kesinleştirir.
Atak Süresi Uzarsa ne yapmalı?
- BPPV: 5 dakikayı geçen atak BPPV değildir, tanıyı sorgulayın.
- Menière: 24 saati aşan tek atak başka tanıyı gerektirir.
- Sürekli baş dönmesi: PPPD, santral patoloji veya servikal-vertigo düşünülmeli.
Sık Sorulan Sorular
İlk vertigo atağım 6 saat sürdü, ne olabilir?
BPPV olasılığı düşük. Menière, vestibüler migren veya nörit başlangıcı olabilir. Acil değerlendirme.
Atak kısa ama günde defalarca tekrarlıyor — neden?
Klasik BPPV pattern’i. Baş hareketleriyle tetiklenir, kısa sürer, gün içinde tekrarlar. Vertigo merkezimize başvurun.
Atak günlerce sürüyor ama bulantı yok — neden olabilir?
Vestibüler migren veya PPPD profili. Kusma şiddeti tanıyı belirleyebilir.
Vertigo atak sayısı kaç olursa endişelenmeliyim?
Ayda 1’den fazla şiddetli atak yaşam kalitesini bozar; profilaksi düşünülür.
Atak sırasında ne yapmalıyım?
Hareketsiz, başınızı destekli, gözünüz sabit noktada. Kusma varsa yan yatın. 1 saatten uzun atakta veya kırmızı bayrak varsa acil servis.
