Vestibüler Migren: Ataklar, Belirtiler ve Kimlerde Daha Sık Görülür?

Sıkça Sorulan Sorular

Vestibüler migren atakları ne zaman tetiklenir?

Vestibüler migren ataklarını tetikleyen faktörler genel migren tetikleyicileriyle büyük ölçüde örtüşür. Stres ve stres sonrası rölakzasyon (“weekend headache”), uyku düzensizliği, öğcn atlama, dehidratasyon başlıcalarıdır. Hormonal değişiklikler (menstrüasyon, gebelik, menopoz) kadınlarda ön plana çıkar. Belirli gıdalar (eski peynir, şarap, MSG, çikolata) ve ortam faktörleri (parlak ışık, yüksek ses, parfüm) tetik olabilir. Hava basıncındaki ani değişim, yolculuk (motion sickness ile birleşen), uzun süre ekran kullanımı ve servikal kas spazmları da bilinen tetikleyicilerdendir. Hastanın bireysel paternini ortaya çıkarmak için en az 2-3 ay süren atak günlüğü çok değerlidir.

Bu hastalık en sık kimlerde görülür?

Vestibüler migren her yaşta görülebilir; ancak en sık 30–50 yaş aralığındaki kadınlarda saptanır. Kadın/erkek oranı yaklaşık 3:1’dir. Genellikle migren baş ağrısı öyküsü bulunan kişilerde yıllar içinde vertigo atakları ortaya çıkar; bazı hastalarda ise sadece vertigo ile başlar ve klasik migren baş ağrısı hiç olmayabilir. Aile öyküsünde migren bulunması risk faktörüdür. Çocuklarda “benign paroxysmal vertigo of childhood” olarak görülen tablonun ileri yaşlarda vestibüler migrene dönüşmesi yaygındır. Anksiyete bozukluğu, depresyon ve fibromiyalji sık komorbid hastalıklardır ve atak şiddetini artırabilir.

Atak sırasında en belirgin belirtiler nelerdir?

En belirgin belirti, dakikalar veya saatlerce süren döndürücü veya sallantılı vertigodur. Bunu ışık hassasiyeti (fotofobi), ses hassasiyeti (fonofobi) ve görüntülü aura (titrek ışıklar, tunnel vision) izleyebilir. Bazı hastalarda baş ağrısı vertigo ile eş zamanlı yaşanır; bazılarında baş ağrısı hiç olmaz veya vertigo öncesi/sonrası ortaya çıkar. Bulantı, kusma sıktır. Vestibüler hassasiyet artar; hastanın hareket etmesi, başını çevirmesi, ekran takip etmesi güçleşir. “Sallantı hissi” (rocking) atak sonrası günlerce sürebilir; bu “interiktal dengesizlik” hastanın yaşam kalitesini en çok bozan kısmıdır.

Baş ağrısı olmadan vestibüler migren olur mu?

Evet, vestibüler migren hastalarının yaklaşık %30-40’ında ataklarda baş ağrısı hiç olmaz. ICHD-3 kriterlerine göre tanı için mevcut atakta baş ağrısı şart değildir; ancak hastanın geçmişinde migren atağı öyküsü veya ataklarda en az iki migren özelliği (foto/fonofobi, aura, baş ağrısı) bulunmalıdır. Bu yüzden “başım ağrımıyor, migren olamaz” demek yanıltıcıdır. Tanısal panik açısından vertigo ile gelen hastalarda detaylı baş ağrısı öyküsü, aile öyküsü, motion sickness geçmişi sorgulanmalıdır. Bu sorgulama, vestibüler migrenin gerçek sıklığını ortaya çıkarır.

Vestibüler migren ile Meniere nasıl ayırt edilir?

İki tabloda atak benzeri vertigo olur; ancak ayırıcı noktalar nettir. Meniere atakları 20 dakika – 24 saat arasında sürer ve mutlaka tek taraflı düşük frekans işitme kaybı, tınnitus ve kulakta dolgunluk eşlik eder. Vestibüler migrende ataklar dakikalar veya saatlerdir; işitme kaybı tınnitus genellikle yoktur veya çift taraflı ve hafiftir. Audiometri Meniere’de tipik düşük frekans kaybı gösterir; vestibüler migrende normal olur. İki tanının bir arada bulunması da mümkündür (“combined Meniere-MV”) ve bu hastalarda hem hidrops yaklaşımı hem migren profilaksisi birlikte uygulanır. Şüphede ECoG ve detaylı vestibüler test paneli yön verir.

Profilaktik tedavi gerekli midir?

Atak sıklığı ayda 2’yi aşan, ataklar 24 saatten uzun süren veya yaşam kalitesini bozan hastalarda profilaktik tedavi önerilir. Birinci basamak seçenekler arasında propranolol (beta bloker), topiramat, amitriptilin, venlafaksin, flunarizin (ülkemizde sınırlı) yer alır. Magnezyum (400–600 mg/gün), riboflavin (B2, 400 mg/gün) ve koenzim Q10 nutraseutik seçeneklerdir ve yan etki profili düşüktür. Profilaksinin etkisi 6–8 haftada ortaya çıkar; sabır gerektirir. Tedavi en az 6–12 ay sürdürülür, sonra kademeli azaltma denenir. Akut atakta triptanlar, antiemetikler ve antihistaminikler kullanılabilir; ancak akut tedavinin profilaksinin yerini tutmadığı hatırlanmalıdır.