Uzman Odyologlar Tarafından Yapılan Ayrıntılı Tanı Testleri

Uzman Odyolog Tanı Testleri Konusunda Bilmeniz Gerekenler

Uzman Odyolog Tanı Testleri konusu, vertigo ve denge bozuklukları alanında dikkatle ele alınması gereken bir başlıktır. Bu rehberde uzman odyolog tanı testleri ile ilgili güncel klinik bilgi, tanı yaklaşımı ve tedavi seçenekleri Prof. Dr. Mustafa Deniz Yılmaz tarafından sunulmaktadır. Uzman Odyolog Tanı Testleri konusunda merak ettiğiniz tüm detayları, klinik bulguları ve uzman önerilerini aşağıdaki bölümlerde bulabilirsiniz.

VNG (Videonistagmografi) test bataryası, iç kulak ve merkezi sinir sisteminin denge fonksiyonlarını değerlendirmek için kullanılan bir dizi testten oluşur. VNG test bataryasında yer alan başlıca testler şunlardır:

Dengenin Değerlendirilmesinde Kullanılan Testler

1. Gaze Testi: Bu test, gözlerin belirli bir noktaya odaklanmasını ve bu noktadan sapma olup olmadığını değerlendirmek için yapılır. Bu sayede nistagmus (istem dışı göz hareketleri) varlığı araştırılır.

2. Spontan Nistagmus Testi: Bu test hastanın göz hareketlerinde istemsiz, ritmik salınımlar (nistagmus) olup olmadığını değerlendirmek için yapılan bir testtir. Bu test, hastanın gözleri herhangi bir hedefe odaklanmadan, serbest bakış durumundayken gözlemlenmesiyle gerçekleştirilir.

Göz hareketlerini daha hassas bir şekilde değerlendirmek için, karanlık bir odada gözler üzerine bir ışık tutulabilir veya özel bir video gözlüğü (Videonistagmografi - VNG) kullanılarak kayıt yapılabilir.

3. Smooth Pursuit Testi: Gözlerin yavaş hareket eden bir nesneyi takip etme yeteneğini değerlendirir. Merkezi sinir sistemi bozuklukları bu testi etkileyebilir.

4. Sakkadik Test: Gözlerin bir noktadan diğerine hızlı geçiş yapma yeteneği değerlendirilir. Bu test, merkezi sinir sistemi işlevleri hakkında bilgi sağlar.

5. Optokinetik Test: Bu test, hareketli bir görsel desen karşısında gözlerin otomatik olarak yaptığı tekrarlayan hareketleri değerlendirir. Bu, merkezi ve periferal vestibüler sistem işlevleri hakkında bilgi verir.

6. Baş Sallama Testi (Head Shake Test): Başın hızlı bir şekilde sallanması sırasında göz hareketleri izlenir. Bu test, vestibüler sistemin asimetrisini ortaya çıkarabilir.

7. Pozisyonel Testler: Farklı baş pozisyonlarında göz hareketleri değerlendirilir. Belli baş pozisyonlarında nistagmus varlığı, iç kulakta bir sorun olduğuna işaret edebilir. Özellikle Dix- Hallpike, Supine Head Roll, Deep Head Hanging testleri halk arasında kristal kayması olarak bilinen benign paroksismal pozisyonel vertigonun değerlendirilmesinde önemli yer tutar.

• Dix- Hallpike Testi

• Supine Head Roll Test

• Deep Head Hanging Test

8. Kalorik Test: Bu testte, dış kulak yoluna sırasıyla soğuk ve sıcak hava veya su uygulanır. Bu uyarıcılar, iç kulakta sıvı hareketi oluşturur ve bu hareket gözlerde nistagmus oluşturur. Kalorik test, her iki kulaktaki vestibüler sistemin işlevini karşılaştırmak için kullanılır.

9. VEMP (Vestibüler Uyarılmış Miyojenik Potansiyeller) Test: İç kulak ve vestibüler sistemin işlevini değerlendirmek için kullanılan non-invaziv bir testtir. Özellikle saccule (iç kulakta dengeyi algılayan bir yapı) ve vestibülospinal yolların değerlendirilmesinde kullanılır.

VEMP Testinin Amacı:

• Saccule Fonksiyonu: Saccule, başın hareketlerine ve yerçekimine karşı duyarlıdır. VEMP testi, bu yapının ve ona bağlı vestibüler sinirlerin işlevini ölçmek için kullanılır.
• Vestibülospinal Refleks: Bu refleks, dengeyi korumak için vücudun çeşitli kaslarının otomatik olarak tepki vermesini sağlar. VEMP testi, bu refleks yolunu değerlendirir.

VEMP Testinin Türleri:

1. cVEMP (Cervical VEMP): Sternokleidomastoid kasının (boyun kası) kasılma yanıtlarını ölçer. Saccule ve inferior vestibüler sinir işlevini değerlendirir.
2. oVEMP (Ocular VEMP): Alt göz kaslarının yanıtlarını ölçer. Utricle (iç kulakta dengeyi algılayan bir başka yapı) ve superior vestibüler sinir işlevini değerlendirir.

VNG test bataryası, vestibüler sistemin (denge sistemi) ve göz hareketleri kontrolünün değerlendirilmesine olanak tanır. Test sonuçları, baş dönmesi, dengesizlik, vertigo gibi semptomların nedenlerini belirlemede önemli bilgiler sağlar.

10. Sakkadometri Testi

Sakkadometri, gelişmiş bir okülomotor testidir ve sakkadik göz hareketlerinin oluşturulmasında yer alan farklı beyin bölgelerinin ve devrelerinin fonksiyonel değerlendirmesini sağlar. Sakkadlar geleneksel olarak latans, amplitüd ve hız dahil olmak üzere üç farklı özelliğiyle analiz edilir. Sakkadometri, sakkadların bu geleneksel analiz parametrelerine yeni analiz verileri ekleyerek, lezyon lokalizasyonu için daha fazla bilgi sağlayan faz veri analizi yapan, daha uzun test süresiyle yorulabilirliğe ve hata ölçümününe bakan bilişsel bir testtir.

Prosakkad ve Anti-Sakkad tesleriyle yapılan bu derinlemesine inceleme, beyin sarsıntısı, kafa travması, nörodejeneratif hastalıklar, hareket bozuklukları, depresyon ve dikkat eksikliği bozuklukları gibi nörolojik hastalıkların iç yüzünü anlamada klinik olarak uygulanabilir çözümler sağlar. Daha gelişmiş bu testler, geleneksel sakkad testinde her zaman tespit edilemeyen bilgiler sağlar.

11. vOCR - Ocular Counter Roll Test

vOCR testi, torsiyonel göz izleme algoritmasından yararlanarak otolit fonksiyonunu değerlendirmek için kullanılan klinik bir testtir. Otolitleri ve bunların santral bağlantılarını değerlendirmenizi sağlar..

Ocular Counter Roll (OCR) Nedir?

OCR, baş lateral (yan) eğildiğinde gözlerin bu eğilme yönünün tersine doğru yaptığı küçük açısal hareketlerdir. Örneğin, baş sağa eğildiğinde, gözler sola doğru hafifçe döner. Bu refleks, denge ve görsel stabiliteyi sağlamak için önemlidir ve başın pozisyonuna bağlı olarak gözlerin dünyayı sabit bir şekilde görmesine yardımcı olur.

Testin Amacı

OCR testi, otolit organlarının ve vestibüler sistemin işlevselliğini değerlendirmek amacıyla kullanılır. Özellikle otolit disfonksiyonları, vestibüler sinir lezyonları, santral vestibüler bozukluklar, baş dönmesi ve dengesizliklerin kaynağını gösterir.

OCR testi, vestibüler sistem ve otolit organlarının fonksiyonunu değerlendirmede kullanılan invaziv olmayan bir testtir. Özellikle denge bozuklukları, baş dönmesi ve nörolojik hastalıkların tanısında önemli bir yere sahiptir.

12. VHIT (Video Head Impulse Test)

VHIT (Video Head Impulse Test), vestibüler sistemin, özellikle yarım daire kanallarının (semisirküler kanallar) işlevini değerlendirmek için kullanılan bir testtir. VHIT, vestibüler-oküler refleksi (VOR) ölçerek, her iki kulaktaki vestibüler fonksiyonları hızlı ve non-invaziv bir şekilde değerlendirir.

VHIT Testinin Amacı:

• Vestibüler-Oculomotor Refleksin (VOR) Değerlendirilmesi: Bu refleks, baş hızlı bir şekilde hareket ettirildiğinde gözlerin sabit bir noktaya odaklanmaya devam etmesini sağlar. VOR'un doğru çalışmaması, vestibüler sistemde bir bozukluğa işaret edebilir.
• Periferik Vestibüler Bozuklukların Tespiti: VHIT, özellikle vestibüler nörit gibi periferik vestibüler bozuklukların değerlendirilmesinde kullanılır.

VHIT testi, vestibüler sistemin işlevselliğini değerlendirmenin modern ve etkili bir yoludur ve birçok vestibüler bozukluğun tanısında kullanılır. Test sonuçları, hastaların semptomlarının nedenini belirlemek ve uygun tedavi yöntemlerini geliştirmek için kritik bilgiler sağlar.

İşitmenin Değerlendirilmesinde Kullanılan Testler

1. Saf Ses Odyometrisi

Bireylerin işitmesinin değerlendirilmesinde saf seslerin kullanılmasının temeline dayanır. Kliniğimizde bulunan saf ses odyometri, konuşma testleri ve serbest alan testleri ve  sessiz oda ile işitme kaybını doğru bir şekilde belirleyip  doğru tanı ve tedaviye ulaşmaktayız.

Antalya’da sınırlı sayıda bulunan serbest alan odyometrisi kliniğimizde de mevcuttur. serbest alan odyometrisi ile işitme cihazlı hastalarımızın işitme cihazından gördüğü faydayı belirlemekteyiz.

2. Konuşma Odyometrisi

Her ne kadar  saf ses eşikleri ile işitme eşiklerini belirlesek de bu tamamen yeterli değildir. Kliniğimizde bulunan konuşma odyometrisi ile orta kulak , koklea, işitme siniri, santral işitme sistemi ve işitme yollarındaki patolojilerde bize çok kıymetli bilgiler sunmaktadır.

Konuşma odyometrisinde bulunan alt testlerinden biri de rahatsız edici ses seviyesi belirleme testidir.

Rahatsız edici ses seviyesi testi bize var olan kaybın nereden kaynaklandığı hakkında önemli bilgiler sunmaktadır.

3. Serbest Alan Odyometrisi

Sessiz kabinde orta hatta bulunan bir masaya oturtulan yetişkin, çocuk veya bebeklerde sesin sağ ve soldan  hoparlör ile verilmesi sonucu işitme eşiklerini belirlemek için kullanılan bir testtir. Çocuk ve bebeklerde işitme eşiklerinin belirlenmesinin yanı sıra işitme cihazlı yada implant kullanan bireylerde de kullanılmaktadır.

4. Davranışsal Gözlem Odyometrisi

Genellikle bebeklerde (0-4 ay) kullanılır. Serbest Alanda Bebeğe saf ses uyaran, konuşma uyaranları ve çeşitli gürültüler gönderilerek bebeğin verdiği davranışsal cevaplara (göz kırpma, baş çevirme, el ve ayak hareketleri, ağlama ve emme refleksi) bakılarak odyolog tarafından bebeğin işitme eşikleri belirlenir.

5. Görsel Pekiştireç Odyometrisi

Genellikle bebeklerde ve çocuklarda (5-24 ay) uygulanır. Serbest Alan veya kulaklık kullanılır. Çocuk her iki tarafı da görebilecek şekilde oturtulur. Sağda ve solda ışıklı kutular, hareketli oyuncaklar bulunur. Test sırasında bir odyolog çocukla oynayıp çocuğun dikkatini toplamalıdır. Daha sonrasında görsel uyaranlara gönderilen sesler ile çocuğun tepkisi izlenerek işitme eşikleri belirlenir.

6. Oyun Odyometrisi

Genellikle çocuklarda (24 ay ve sonrası ) kullanılır. Test Serbest Alan veya kulaklık ile uygulanır. Çocuğa bir kulaklık takılır ve önüne legolar veya oyuncaklar koyulur. Çocuk her ses geldiğinde legoyu dinleme ve sesi duyduktan sonra legoyu kutuya atmaya şartlanır. Bu şekilde çocuğun işitme eşikleri belirlenir.

Tinnitusun Değerlendirilmesinde Kullanılan Testler

Tinnitus (kulak çınlaması) değerlendirmesinde, işitme kaybı ve çınlamanın özelliklerini belirlemek için çeşitli odyometrik testler kullanılır. Bu testler, tinnitusun türünü, şiddetini ve kişinin işitme yetisi üzerindeki etkisini anlamaya yardımcı olur. İşte tinnitus değerlendirmesinde kullanılan başlıca odyometrik testler:

 1. Saf Ses Odyometrisi (Pure Tone Audiometry):

Amaç: İşitme kaybının derecesini ve türünü belirlemek için kullanılır.

Yapılışı:  Hasta, kulaklıklar aracılığıyla farklı frekanslarda verilen sesleri duyup duymadığını belirtir. Bu test, tinnitusun işitme kaybıyla ilişkili olup olmadığını anlamak için kullanılır.

Değerlendirme: Tinnitus hastalarının çoğunda belirli frekanslarda işitme kaybı olabilir. Saf ses odyometrisi bu kaybı haritalandırır.

2. Tinnitus Eşiklendirme Testi (Tinnitus Matching):

Amaç: Tinnitusun frekansını ve şiddetini belirlemek için kullanılır.

Yapılışı: Hastaya çeşitli frekans ve ses şiddetinde tonlar sunulur ve hastadan bu tonlardan hangisinin tinnitusuna en yakın olduğunu belirtmesi istenir.

Değerlendirme: Tinnitusun frekansı ve şiddeti, hastanın kendi tinnitusunu tanımlamasına göre belirlenir. Bu, tinnitusun objektif olarak değerlendirilmesine ve tedavi planlamasına yardımcı olabilir.

3. Tinnitus Masking Testi:

Amaç: Tinnitusun maskelenme (örtme) seviyesini belirlemek için kullanılır.

Yapılışı: Hastaya belirli bir frekansta ve şiddette sesler sunulur ve bu seslerin tinnitusunu ne zaman tamamen maskelendiği (duyulmaz hale geldiği) belirlenir.

Değerlendirme: Maskelenme seviyesinin belirlenmesi, tinnitusun şiddeti ve yönetimi hakkında bilgi sağlar. Masking tedavisinin etkili olup olmayacağını değerlendirmek için de kullanılır.

4. Tinnitus Handicap Inventory (THI):

Amaç: Tinnitusun hastanın yaşam kalitesi üzerindeki etkisini değerlendirmek için kullanılır.

Yapılışı: Hastaya tinnitusun günlük yaşamını nasıl etkilediğini belirten sorular sorulur. Bu test, anket formunda yapılır.

Değerlendirme: THI skorları, tinnitusun hastanın sosyal, duygusal ve işlevsel durumunu ne ölçüde etkilediğini gösterir. Bu da tedavi planlamasında yol gösterici olabilir.

5. Loudness Discomfort Level (LDL) Testi:

Amaç: Hastanın rahatsız olduğu ses seviyelerini belirlemek için kullanılır. Tinnituslu hastalarda ses hassasiyeti (hyperacusis) sık görülebilir.

Yapılışı: Hastaya farklı şiddetteki sesler sunulur ve hangi seviyeden itibaren rahatsızlık hissettiği belirlenir.

Değerlendirme: LDL sonuçları, ses hassasiyeti olan hastalar için ses terapisinin planlanmasına yardımcı olabilir.

6. Konuşma Odyometrisi (Speech Audiometry):

Amaç: Hastanın konuşmayı ne kadar net duyup anladığını değerlendirmek için kullanılır.

Yapılışı: Hastaya çeşitli kelimeler ve cümleler verilir ve bu kelimeleri veya cümleleri tekrar etmesi istenir.

Değerlendirme: Tinnituslu hastalarda işitme kaybının yanı sıra konuşma anlama zorluğu da olabilir. Bu test, konuşma anlayışını değerlendirir.

 Bu testler, tinnitusun nedenlerini, türünü ve şiddetini belirlemek için bir arada kullanılır. Tinnitus değerlendirmesi, doğru teşhis ve etkili tedavi planlaması için hayati öneme sahiptir.

7. Timpanometri

Kliniğimizde bulunan timpanometri; orta kulak basıncını ölçerek orta kulakta sıvı varlığı ya da kemikçik sistemdeki hareket bozukluklarını tespit eden aynı zamanda orta kulak hava-basınç ve östaki borusu problemlerini saptamaya  yardımcı olan bir testtir. Çocuklardaki kulak problemlerinde sık kullanılmaktadır.

8. Akustik Refleks Testi

Kliniğimizde bulunan timpanometri; orta kulak basıncını ölçerek orta kulakta sıvı varlığı ya da kemikçik sistemdeki hareket bozukluklarını tespit eden aynı zamanda orta kulak hava-basınç ve östaki borusu problemlerini saptamaya  yardımcı olan bir testtir. Çocuklardaki kulak problemlerinde sık kullanılmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Odyolog hangi tanı testlerini yapar?

Saf ses ve konuşma odyometrisi, timpanometri, akustik refleks, otoakustik emisyon, ABR (işitsel beyin sapı yanıtları), VNG, vHIT, VEMP ve dinamik denge testleri odyolog tarafından uygulanır. Test seçimi şikâyete göre belirlenir.

Test öncesi hazırlık gerekir mi?

Vestibüler testler öncesi 48 saat alkol, kafein ve sedatif ilaç alınmaması önerilir. Göz makyajı VNG kayıtlarını bozabileceğinden temizlenir. İşitme testlerinde özel hazırlık gerekmez.

Testler ağrılı mıdır?

Hayır, hiçbir test ağrı vermez. VEMP sırasında kısa süreli kas kasılması, kalorik testte geçici baş dönmesi hissi olabilir. Bu yanıtlar testin doğru çalıştığının göstergesidir.

Test sonuçları ne zaman çıkar?

Saf ses odyometrisi, timpanometri ve akustik refleks sonuçları aynı seansta verilir. VNG, vHIT ve VEMP raporları detaylı analiz gerektirdiği için 1-2 iş günü içinde hazırlanır.

Hangi testler vertigo tanısında kritiktir?

BPPV için Dix-Hallpike ve roll testi, periferik vestibüler hasar için vHIT ve kalorik test, sakkülün değerlendirilmesi için cVEMP, utrikulun değerlendirilmesi için oVEMP belirleyicidir. Birden fazla test birlikte yorumlanır.

Çocuklarda hangi testler yapılabilir?

6 ay üstü bebeklerde otoakustik emisyon ve ABR, 3 yaş üzerinde oyun odyometrisi, 5 yaş üzerinde standart odyometri uygulanır. Vestibüler testler 7 yaş sonrası güvenle yapılabilir.

Uzman Odyolog Tanı Testleri İlgili Kaynaklar ve Yazılar

Benzer Konular

• İşitme Testleri
• Fobik Postural Vertigo
• Vestibüler Migren: Ataklar, Belirtiler ve Kimlerde Daha Sık Görülür?